ایران از همه زودتر به کمک ما آمد- وضعیت دشوار بین‌النهرین در گفت‌وگو با نرمین عثمان حسن، سیاستمدار عراقی

گفت‌وگوی احسان هوشمند با خانم نرمین عثمان حسن، عضو رهبری اتحادیه میهنی
ترجمه: سامان سلیمانی

روزنامه ایران، شماره 6008، صفحه 10، یک شنبه 1 شهریور ماه erbat261394

خانم نرمین عثمان حسن، عضو رهبری اتحادیه میهنی سال‌ها سابقه وزارت در بغداد و کردستان عراق را در کارنامه خود دارد. او در کردستان وزارت آموزش و پرورش و در دولت بغداد، وزارت زنان، وزارت حقوق بشر و وزارت محیط زیست را اداره کرده است. چهار سال در اربیل و هفت سال و نیم در بغداد در دولت مرکزی عراق سابقه وزارت دارد. پیش از آن هم سال‌ها سابقه مبارزه سیاسی علیه حکومت صدام داشته است. گذشته از تحلیل سیاسی شرایط حاضر عراق و اقلیم کردستان عراق و چگونگی ظهور داعش، با خانم نرمین عثمان درخصوص وضعیت زنان آواره و به اسارت گرفته شده توسط داعش نیز به گفت‌وگو نشستیم. این گفت‌وگو در سلیمانیه و دفتر ایشان صورت گرفت.

 داعش در عراق چگونه ظاهر شد و به چه صورت بخشی از عراق را به کنترل خود درآورد؟
داعش مکمل گروه‌های تروریستی جهانی و از جمله القاعده است. گروه‌های تروریستی در محیطی امکان رشد دارند که نابرابری، فقر، اختلافات میان گروه‌ها و احزاب سیاسی و نارضایتی مردمی وجود دارد، با وجود این عوامل چنین گروه‌هایی امکان دوام و ظهور بیشتری می‌یابند. عراق به دلیل شرایط نابسامانی که داشت، بعد از سقوط صدام محیط مناسبی برای رشد داعش بود.

براساس آمار بین‌المللی و سازمان ملل بیش از یک و نیم میلیون نفر آواره در کردستان هستند، بیشتر از همه در دهوک هستند و بعد اطراف اربیل و سلیمانیه، البته از تعداد اعراب و ایزدی و کردهای سوریه عدد دقیقی نداریم

 این زمینه داخلی آیا توسط قدرت‌های منطقه نیز تقویت شد؟
در تمام منطقه خاورمیانه مشکلی وجود دارد تحت عنوان اختلاف میان  تندروهای مذهبی اعم از شیعه و سنی که دنبال فرصتی هستند برای هجوم به یکدیگر. برای مثال زمانی که داعش وارد عراق شد از راه ترکیه تردد می‌کردند. ترکیه مرزهایش را باز کرد. از سوی دیگر، داعش حمایت‌های زیادی از کشورهای تندرو گرفت و این کشورها با پول، تسلیحات و آموزش کمک فراوانی به گروه‌های تروریستی کردند، بنابراین این عوامل دست به دست هم دادند و داعش در عراق توانست قدرت بگیرد.

 منظورتان عربستان، قطر و امارات است؟
می‌توانم بگویم که عربستان از بسیاری جهات کمک کرد و همچنین قطر. حتی گفته می‌شود ٧٠ سرمایه‌دار عربستان مستقیم به داعش کمک رسانده‌اند. حتی به آنها اجازه تردد داده می‌شود و دارای گذرنامه هستند. البته نیروهای داعش متعلق به ملیت‌های مختلف هستند. افغانی، لیبیایی، چچنی یا اروپایی‌ها. در عراق با همکاری کشورهای منطقه، داعش رشد و نمو کرد و اختلافات داخلی عراق و عقب‌ماندگی اقتصادی هم مزید بر علت شد.

 نقش اروپا و امریکا در این میان چگونه بود؟
همان طور که می‌دانید، از ابتدا که القاعده شکل گرفت، یکی از عوامل رشد و شکل‌گیری آن، کشورهای اروپایی و امریکا بودند، اما بعد از ١١ سپتامبر که خطر و تهدید مستقیماً به خود آنها روی آورد و انفجار زیادی در سفارت‌های امریکا روی داد و متوجه شدند همکاری با این گروه‌ها در آینده که آنها صاحب پایگاه شدند، تبدیل به تهدیدی علیه خود آنها خواهد شد و پس از اینجا این تروریست‌ها به داخل کشورهای خود بازخواهند گشت و مبدل به خطری برای آنها می‌شوند، سیاست آنها تا حدی تغییر یافت.

 اروپا و امریکا به گروه‌های تندرو سنی در سوریه کمک نکردند؟
چرا، در ابتدا در سوریه جبهه ‌النصره مورد حمایت کامل بود. نه تنها این گروه بلکه تمام گروه‌های مخالف بشار اسد، دلیل مهم این اقدام نیز حمایت از سقوط بشار اسد بود. می‌خواستند به مخالفان بشار اسد کمک کنند و از نظر آنان النصره نیز گروهی مخالف بشار اسد بود.

 داعش چگونه توانست بخش مهمی از عراق از جمله موصل و الانبار را به تصرف خود درآورد؟
ما نیروی دفاعی منسجم در عراق نداریم، حضور طوایف در ارتش عراق پررنگ است.

 یعنی ارتش عراق، ارتشی ملی نبود و طایفه‌ای بود؟
بله، عراق دارای ارتشی پراکنده است.  صدام اهمیت زیادی به مردم موصل می‌داد و بویژه در زمان جنگ ایران و عراق و جنگ عراق و کویت به این مسأله بیشتر از قبل اهمیت داد و ارتش سنی رشد کرد. بعد از سقوط صدام ارتش که بیشتر نیروهایش را سنی‌ها تشکیل می‌دادند، منحل شد. پس از آن ارتشی ایجاد شد که یک ارتش کاملاً طایفه‌ای و عشیره‌ای است. موصل به آسانی تبدیل به محل رشد القاعده شد. یعنی در چند سال گذشته القاعده در موصل رشد کرد.

 هجوم داعش به اقلیم کردستان و مناطق داخلی با چه هدفی صورت گرفت؟
داعش می‌خواست اقلیم کردستان را از مناطق دیگر جدا کند، شاهراه دیگری نیز از آن طرف داریم که راه مواصلاتی کردها با ایران است، می‌خواست این راه را مسدود کند. در ابتدا اصلاً اقلیم کردستان هدف نبوده است. ما از جنگ سنجار شروع کردیم و این یک تهدید بود.  داعش با این پیغام به سمت اربیل آمد که اگر کردها مانع ما شوند، ما می‌توانیم تا اربیل هم بیاییم. هدف اصلی داعش سراسر عراق بود. اگر نقشه را مطالعه کنیم، می‌بینیم که راهی برای ورود به موصل و از آنجا به فلوجه وجود دارد که با مسدودکردن راه‌ها ورود به بغداد آسان می‌شود و همزمان راه‌های کمکی از اقلیم کردستان و ایران مسدود شده و همچنین راه فرودگاه‌ها از جمله فرودگاه بغداد. با این اتفاقات نقشه داعش شکست خورد و با مقاومت پیشمرگه‌های کرد و نیز پس از آنکه نیروهای عراقی خود را پیدا کردند، همکاری دولت‌های بین‌المللی نیز مؤثر بود.

ایران از همه زودتر به کمک ما آمد، تا جایی که من مطلع هستم، همین که داعش به سمت مخمور در نزدیکی اربیل آمد، ایران به شکل عملی و کاملاً مستقیم وارد عمل شد. در این جنگ، تشکر مسعود بارزانی از ایران فقط برای مشاوره نبود.

 چه کسانی زودتر وارد عمل شدند؟
ایران از همه زودتر به کمک ما آمد، تا جایی که من مطلع هستم، همین که داعش به سمت مخمور در نزدیکی اربیل آمد، ایران به شکل عملی و کاملاً مستقیم وارد عمل شد. در این جنگ، تشکر مسعود بارزانی از ایران فقط برای مشاوره نبود.

 از تعداد آوارگان خبری دارید؟
براساس آمار بین‌المللی و سازمان ملل بیش از یک و نیم میلیون نفر آواره در کردستان هستند، بیشتر از همه در دهوک هستند و بعد اطراف اربیل و سلیمانیه، البته از تعداد اعراب و ایزدی و کردهای سوریه عدد دقیقی نداریم. ابتدا کمپ نداشتیم، برای همین تعدادی در منازل سکونت دارند و همین موجب شده آمار دقیق نباشد، از اعراب بغداد نیز در اینجا داریم، از جمله مسیحی‌های بغداد. زنان هم تعدادشان بیشتر است. کودکان هم تعداد زیادی هستند بویژه در اردوگاه عربت.
سازمان ملل فقط به آوارگان سوری کمک می‌رساند که مهاجر هستند اما به آوارگان داخلی‌ فقط باید حکومت مرکزی کمک کند. سازمان ملل نیز گاهی کمک می‌رساند، اروپا از ابتدا کمک‌های خوبی از نظر مواد خوراکی می‌رساند، از اربیل وارد می‌شد و کمتر به سلیمانیه می‌رسید، اتحادیه اروپا هم به همان ترتیب، اما از اربیل این کمک‌ها را حزب دموکرات کردستان عراق تحت عنوان سازمان خیریه بارزانی به مناطق اربیل و دهوک ارسال می‌کردند.
شخصاً با نمایندگان اتحادیه اروپا جلسه گذاشتم و این شکایت را به گوش آنها رساندم که آوارگان ما نباید از این کمک‌ها محروم باشند و باید کمک‌هایی مستقیم به اینجا برسد، اما متأسفانه هنوز اقدامی نشده است، ولی از طرف سازمان ملل کمک‌هایی می‌رسد و گاهی خیرین کُرد از اروپا و ایران کمک‌های خوبی داشته‌اند.

 از نظر نیروی درمانی و پزشک چگونه؟
برخی پزشکان خارجی هستند اما الان خود اقلیم کردستان نیز مشکل دارد. آوارگان بیشتر نیازمند کمک‌های درمانی و پزشکی هستند.

 سازمان‌های حقوق بشر چطور؟
چرا زیاد می‌آیند، گزارش‌های زیادی نیز منتشر کرده‌اند. در اردوگاه وقتی کودکان را می‌بینی که با لباس نامناسب درس می‌خوانند، خیلی متأثر کننده است. آوارگی خودش به اندازه کافی مشکل‌زا است چه برسد به اینکه امکانات هم کم باشد.
مشکل بزرگ ما در این ماجرا زنان هستند. سه هزار و پانصد زن مسیحی و کرد ایزدی و کرد مسلمان نزد داعش به اسارت گرفته شده‌اند. دقیق هم معلوم نیست کجا هستند، گفته می‌شود تعدادی در رقه هستند و تعدادی در جبهه‌ها در میان مردان هستند. مردان را می‌کشند و زنان را با خود می‌برند.

 تاکنون داعش علیه اقلیم کردستان یا کردها موضعی داشته است؟
تعدادی کرد هم وارد داعش شده‌اند اخیراً یک امام جماعت کرد زبان در موصل به کردی خطبه می‌خواند. اما تعداد کردهای پیوسته به داعش  مشخص نیست، سه تا چهار هفته قبل در موصل خطبه دادند و کشتن پیشمرگه‌ها را حلال اعلام کردند.

 پیگیری خاصی برای وضعیت اسرای زن شده است؟
گروه‌هایی آمده‌اند و گزارش‌هایی تهیه کرده‌اند و البته مقرر شده با پیگیری‌هایی که صورت می‌گیرد، جنایات داعش به عنوان نسل‌کشی علیه بشریت معرفی شود.

لینک متن مصاحبه در وبسایت روزنامه ایران

لینک پی دی اف متن مصاحبه در وبسایت روزنامه ایران

پست شده در ترکیه, عراق, منطقه کردستان عراق با برچسب: , , , ,