مشکلات تولید کنندگان ماهی قزل آلا در پی واردات بی ضابطه ماهی های مولدِ آلوده به ویروس درمصاحبه با آقای کریم پزشکی

گفتگوی احسان هوشمند با کریم پزشکی  از کارآفرینان شهرستان بانه

دو ماهنامه سیاسی راهبردی چشم انداز ایران، شماره ۹۲، صفحات ۶۳ – ۶۵،  تیر و مرداد

کریم پزشکی احسان هوشمند

کریم پزشکی احسان هوشمند

۱۳۹۴

درد مزمن کم توجهی به روند توسعه مناطق مرزی یکی از شاخص های نظام برنامه ریزی کشور است که موجب تشدید شکاف های توسعه ای میان سرحدات کشور با مناطق مرکزی تر کشور شده است.البته در چند دهه گذشته برای رفع مشکلات توسعه ای مناطق مرزی کشور برنامه های تدوین و اجرا شده است اما شوربختانه چنین برنامه هایی نتوانست به مقصود وافی و کامل نایل آید.مشکلات اقتصادی این مناطق و نیز تحریم های کشور موجب شده تا در چند دهه گذشته گروهی از شهروندان مناطق مرزی با گسترش مراوادات خود از طریق تجارت غیر رسمی با آن سوی مرزها راه های در آمدی تازه ای برای خود مهیا کنند.این شیوه تجارت البته با مخاطراتی نیز روبرو است پیش از این موضوع تجارت غیر رسمی و و کولبری در شماره ۷۷ اسفند ۹۱ و فروردين ۱۳۹۲ مجله چشم انداز ایران و با دو عنوان کولبری و تجارت چمدانی و کولبران کرد و راه های آزموده شده توسط دکتر پرویز پیران و احسان هوشمند مورد بررسی قرار گرفت. در ادامه رویکرد پیش گفته و در جهت توجه بیشتر به تولید ملی و سرمایه گزاری ملی در این بخش مصاحبه ای با یکی از کار آفرینان شهرستان بانه صورت گرفته که در منطقه ای مرزی و با ابتکاری شخصی اقدام به تأسیس موسسه ای چند منظوره نموده که هم پرورش ماهی قزل آلا را در دستور کار قرار داده و هم با تأسیس هتل و نیز تفرجگاهی در میان جنگل های زیبای شهرستان بانه به توسعه گردشگری در این منطقه یاری نموده است.چنین سرمایه گزارانی شایسته است که بیش از پیش مورد تقدیر قرار گیرند هر چند بروز مشکلات گوناگون و پیچیده برای این نیروهای مولد به ویژه در دولت قبل مانع ادامه فعالیت هایشان شده است.امید است مسئولین محلی و بالاخص استاندار استان کردستان و سایر مسئولین منطقه راه را برای گسترش فعالیت و استمرار این دست از فعالین اقتصادی بگشایند.لازم به ذکر است مصاحبه با آقای کریم پزشکی در محل هتل ماهی(هتل ماسی)روستای نجنه بانه صورت گرفته است.چشم انداز زیبای روستای نجنه و نیز محل مناسب هتل در میان جنگل های بانه به هر مسافری این پیام را منتقل می کند که این مناطق بکر ،زیبا و البته غنی مستقر در مرز های کشور باید بیش از همیشه مورد توجه مسئولین و برنامه ریزان کشور قرار گیرد

پرسش : در ابتدا به عنوان سوال اول برای خوانندگان مجله مختصری از فعالیتهای خودتان را معرفی کنید؟
اقای پزشکی: ما اول به عنوان تولید کننده و تکثیر کننده ماهی از سال ۱۳۷۸ شروع به کار کردیم کار ما ابتدا تولیدی بود ولی بعد از دو سال مجوز تکثیر هم گرفتیم یعنی تولید و تکثیر بچه ماهی،به علت خوش آب و هوایی منطقه قسمت گردشگری را هم فعال کردیم یعنی کار مااز تکثیر به تولید از تولید به مصرف ختم شد. الان در روستای نجنه یک هتل دو ستاره داریم، رستوران داریم فضایی برای گردشگران داریم که از فصل بهار تا پاییز بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد.
پرسش: سال ۷۸ آغاز کردید چه زمانی به بهربرداری رسید؟
سال ۸۷ به بهره برداری رسید.
م: چگونه وارد این فعالیت شدید ؟
پ: آن زمان مسئولین منطقه در جهت کشاورزی خیلی دلسوز بودند قصد این داشتند که مملکت مان پیشرفت کند از لحاظ تولید کار دست خودمان باشد با راهنمایی این مسئولین جهاد کشاورزی در روستا کلاس یک هفته ای در رابطه با تولید پرورش ماهی قزل الا برگزار شد و ما را آموزش دادند و توجیه کردند با این آموزش و راهنمایی بود که ما بالاخره کار را شروع کردیم و به بهره برداری رساندیم
م: این یکی از برنامه های ترویج بود که شما را به این مسیر کشاند؟
پ:بله یکی از برنامه های ترویج بودوگرنه ما اصلا با پرورش ماهی آشنایی نداشتیم و شیوه کار را بلد نبودیم .
م: قبل از این شما کار کشاورزی و دامداری انجام میدادید؟کار قبلی شما چی بود ؟
پ: کار کشاورزی میکردیم به دیگر شهرستان ها می رفتیم کوره اجر پزی می رفتیم یا کار گری شمال کار میکردیم در مرز هم کار میکردیم
م: پس از ۸۷ شروع کردید حجم فعالیتی که داشتید چگونه بود؟
پ:حجم فعالیتی که ما داشتیم یک زیر بنای مفید را بنا کردیم و تولید بچه ماهی را شروع کردیم بچه ماهی از شهرستان ها و استان های دیگر می آوردیم بعد از چند سال که مجوز تکثیر را گرفتیم به علت کیفیت آب منطقه نجنه و تجاربی که داشتیم دایره کشاورزی با ما همکار ی کردند و دو میلیون بچه ماهی تولید کردیم بعد از آن ما فعالیت را شروع کردیم و خیلی هم راضی بودیم تادو میلیون بچه ماهی ما بتوانیم تولید کنیم و به بازار برسانیم.

چشم اندازی از منطقه نجنه

چشم اندازی از منطقه نجنه

م: به عبارتی شما اینجا تخم های ماهی رو پرورش می دادید ؟
پ: اری ما مثلاماهی مادر داشتیم اینجا تخم ازش میگرفتیم تا زمانی که به مرحله بچه ماهی ۵۰ گرم می رسید.بعد به شهرستان ها می فرستادیم.
م: اینجا چند نفر کارگرو همکار داشتید ؟
سال اول با دو نفر شروع به کار کردیم زمانی که کارها را کلا تکمیل کردیم از لحاظ گردشگری و هم از لحاظ تولید و تکثیر امار نفرات مان به ۱۵ نفر رسید یعنی تا سال92 حدود 15 نفر اینجا مشغول بودند.
م: چه کسانی خریدار بچه ماهی ها های تکثیر شده بودند ؟
برای تولید دو میلیون بچه ماهی مجوز داشتیم ما در حد مجوز سالیانه تولید میکردیم به استان های هم جوار می فرستادیم اذربایجان غربی ،آذربایجان شرقی ،خود استان کردستان و شهرستان بیجار برای آنها می فرستادیم شاید بگم که یکی دو سال هم به اقلیم کردستان عراق صادر میکردیم .
م: در همین دوره به فکر تأسیس هتل ماسی یا هتل ماهی افتادید؟
پ: بالاخره منطقه گردشکری خواهان داشت .برای این ما ریسک کردیم ما باید نیاز گردشگران را تامین کنیم گردشگر پذیر باشیم یعنی امدیم از زحماتی که این چند سال کشیدشده بود بنای یک رستوران و یک هتل هم برای نیاز گردشگران را در دستور کار قرار دادیم.
م: این هتل ظرفیت چند نفر میهمان را دارد؟
پ: ظرفیت 20 تا مهمان را دارد رستوران هم به جز این ها می تواند استفاده جداگانه هم داشته باشد برای فصل زمستان یا فصل تابستان جداگانه در بهار و تابستان در محوطه بیرونی هتل تدارک لازم برای استقرار گردشگران صورت گرفت وبرای زمستان کسانی که علاقه به ماهی خوردن دارن دررستوران پذیرایی می شوند. مردمی که بیرون از هتل مستقر می شوند هم میتوانند ماهی زنده یا آمده طبخ یا کباب شده خرید کنند یعنی همزمان مصرف هم دارید میفروشید به جز بازار به گردشگر هم که بخواهد از ماهی استفاده کند گردشگر هم در اختیارش قرار می دهید.
م: روشن شد که شما کار تولید و تکثیر و حتی مصرف ماهی را همزمان داشتیدضمن آنکه فضای گردشگری را هم سامان دادید تاسیسات زیادی هم ساخته شد .از جمله راه روستا به هتل کشیده و سپس اسفالت شد و محوطه سازی اینجا هم با هزینه شما صورت گرفته است.چطور شد که با مشکلات امروزی مواجه شدید؟
پ: متاسفانه شش سال پیش مسولین با همکاری اتحادیه سراسری شیلات دست به دست هم دادند و ایران را از نظر تولید و کثیر ماهی قزل آلا وابسته کردند توجیهشان این بود که ما نژاد بهتری به ایران می آوریم و به این عنوان واردات آغاز شد.مدعی بودند نژاد ماهی داخل خیلی مناسب نیست و برای اصلاح نژاد ماهی داخل باید وردات داشت.البته وارداتی که بدون مقدمات و ملزومات اولیه و مناسب از جمله دقت در سلامت ماهی های وارداتی.پس از آن ماهی های ویروس دار وارد شد و آنهم از کشورهای مختلف نه از یک کشور،این روش هم بیماری های ماهی را وارد کشور کرد هم تولید ملی را نشانه گرفت. مقصود این گروه ها نه ارتقا تولید کشور و خدمت به ایران بلکه منافع شخصی و سودهای کلان بود .
م:آیا سازمانهای دولتی در برابر این روند مقاومت کردند؟
نه هیچ مقاومت اثر بخشی صورت نگرفت در جلساتی که ما حضور داشتیم به جای اینکه از تولید داخل و ما پشتیبانی کنند و جلوی این روند را بگیرند تا هزینه ای برای دولت و کشوردرست نشود و تولید کننده ها مایوس نشوند هیچ تلاشی صورت نگرفت و نتیجه این شد که به عنوان نمونه شاغلین پرورش ماهی و تولیدی ما که 15نفر بود امار کار پایین اومد الان پنج نفراشتغال دارنددر حالیکه پیش از این ۱۵ نفر کار می کردند.
م: یعنی واردات تخم ماهی که صورت گرفت عملا کار شما را با رکود مواجه کرد شما مجبور شدید نیروی شاغل به کار را اخراج کنید؟
پ: نه تنها تولیدی ما صدها تولیدی دیگر هم به چنین سرنوشتی دچار شدند. تابستان گذشته درتهران ی جلسه ای بود در این جلسه مسئولین امار دادند که تا ۴۰۰ تا پروژه به تعطیلی مطلق رسید از تابستان گذشته تا به امروز هم چند پروژه دیگر چنین سرنوشتی یافته اند نمی دانم!
م:ایا آزمایش های لازم برای تست سلامت ماهی های وارداتی صورت می گرفت؟
پ:این سوداگران ماهی در هنگام تست و نمونه گیری در قرنطینه از یک نمونه متفاوت و خوب استفاده می کردند و بقیه ماهی های خود را قاچاقی وارد می کردند و در کشور توزیع می کردند .
م: علیرغم مجوز رسمی که داشتند قاچاق هم ماهی وارد می شد؟
پ: الان برای سازمان دولتی مسئول مشخص شده اینها حتی با الاغ و چهار پا تخم ها را از ترکیه با الاغ وارد میکردند انهم تخم هایی که مریض بودند الان به عنوان یک تولید کننده میدا نم که مادر رو چگونه نگه دارم که تخم ماهی و بچه ماهی کیفیتش بالا باشه یا برعکس می توانم به گونه ای کار کنم که کیفیت پایین پایین باشد اصلا نتوانی ماهی پرورش بدهی این گروه رفتنداز جاهایی تخم هایی وار د کشورکردند که ایران را با معضل روبرو کردند.
م: کسانی که این کار را کردند قیمت هایشان نسبت به تولید داخل پایینتر بوده ؟
پ: نه حتی قیمت آنها بالاتر از قیمت داخلی بود و به صورت نقد هم معامله صورت می گرفت. این گروه سال اول تخم های خیلی خوبی وارد کردند تا انگیزه تولید کننده رو عوض کردند ازشرکت های معتبر تخم های اصلاح نژاد شده وارد کردند.
م:از کجا ؟
پ:کشور فرانسه از امریکا از المان از چندین کشوریعنی خود دامپزشکی از لحاظ قرنطینه ای بحثش این است که باید تولید کننده با یک جا بری واردات ارتباط داشته باشه تا مشکلاتش کمتر شود این وارد کننده ها وقاچاق چیان زمانی که واردات را شروع کردنداز چند تا شرکتی که نفوذ داشتند اختیارات داشتند ا بالاخره راهش را پیدا کردند رفتند مجوز گرفتندتا از هر کشوری که نظرشان بود وارد کنند یعنی میتوانند نه فقط از یک کشور بلکه از هر جایی که میل داشتند واردات صورت گرفت آنهم نه تنها تخمی که وارد شد کیفیت نداشت بلکه چندین ویروس و مریضی وارد کشور شد
م: چه ویروسی ؟
پ:ویروس وی اچ اس،یعنی هر ساله یک ویروسی وارد میشد چندین مریضی مختلف وارد کشور شده که اساسا چنین ویروس هایی قبلا نداشتیم
م:خساراتی هم وارد کرده ؟
پ:خسارات سنیگنی وارد کرده است به عنوان نمونه خیلی براساس نظرات کارشناسان پرونده بنده حدود ۴۲۰ میلیون تومان به واحد ما خسارات وارد شده است.
م: این ویروس چه کار میکرد؟
پ: این ویروس سلامتی ماهی را می گرفت و منجر به تلف شدن ماهی می شود و هیچ گونه دارویی هم برای درمان آن کارگر نیست. این ویروس در ایران تازه پیدا شده ،قبلا گریبان گیر کشورهای دیگر حتی امریکا بوده این سوداگران این ویروس را برای کشور و مزارع ایران به عنوان کادو وارد کرده اند بی آنکه کسی در این خصوص مورد بازخواست جدی قرار گیرد و مزارع سالم ماهی کشور را الوده کرده اند.
م:   شرکتی که مجوز داشته سوء استفاده کرده یعنی کلاه برداری هم کرده؟
پ: مجوز یک میلیون قطعه داشته ۵۰ میلیون قطعه یا ۱۰۰ میلیون قطعه وارد کرده اند یک میلیون قطعه ای که داشته رفته داده به قرنطینه و به جای آن از اسپانیا وترکیه جاهای دیگه هم بی مجوز وارد کرده است
م: آنگونه که پیش از مصاحبه فرمودید از رانت و و فرصتهایی که در سال های قبل داده توانستند این واردات را بگیرند ؟
پ: وظیفه ما این بوده به گوش مسولین برسانیم من استانداری ، جهادکشاورزی استان ،دامپزشکی شهرستان واداره کل ، جهاد کشاورزی شهرستان رفتم بردم دو دفعه پیش نماینده رفتم نامه برای همه این نهادها و افراد بردم همگی جواب نامه ها را نوشتن به جاهای مربوطه ولی جوابی نگرفتم .

م:هیچ برخورد دولتی در این سالها صورت نگرفت؟
پ:مسئولین دولتی باید چنین شرکت هایی را مؤاخذه کنند.به هر حال وردات تخم ماهی و سپس ویروس همراه آن توانست تمام کشور را تحت تاثیر قراردهد یعنی هم ارز از کشور خارج شده هم تولید ملی کشورمان دچار مشکل شده هم کارگران زیادی دچار مشکل شدن به هر حال تولیدات میاد پایین میزان کارگر هم کم میشه و عملا اخر کار هم چیزی جز خسارت نصیب ایران نشد .
همه خطاهایی هم شده مخالف دستورات رهبری بوده که پارسال را نام گذاری کرده سال مدیریت جهادی عزم ملی که ما باید مملکت خودمان را این جوری نگه داریم متاسفانه کل کارهایی که در این بخش انجام شد برعکس فرموده رهبری بودفعلا دولت برای گام اول جلوی فعالیت شرکت های مسئول این وضع را بگیرد. وردات تخم ها معضل بزرگی برای بازار مولد ایران تولید کرده و باید مورد بازخواست قرار گیرند.هنگام ورود این تخم ها ما در شرکت احتیاط کردیم و حدس زدیم این تخم ها برای کشور و مزرعه ما مشکل ایجاد می کند لذا در قسمتی از مزرعه بخشی را قرنطینه کردم و تعدادی از ماهی های تولید ایران و خودمان را در قرنطینه قرار دادم.وقتی که مشکل ویروس این بچه ماهی های های وارداتی مشخص شد مزرعه ما توانست از این ماهی های قرنطینه شده داخلی استفاده کند.اما بسیاری از شرکت ها که کل ماهی هایشان آلوده شده و ویروسی شده اند در برابر مشکل ویروس های وارداتی متحمل خسارات سنیگینی شده و تا تعطیلی مزرعه پیش رفتند.قیمت بچه ماهی مولد در ایران هم از ۲۵۰ تومان به ۴۰۰ تو مان رسید.از این تغییر قیمت هم مزرعه داران متحمل خسارات زیاد شدند و دلال ها سود کلان.
م:ایا در استان کردستان مشخص است چند تا شرکت مثل شما دچار مشکل شده ؟
پ:در بانه 5-6تا مزرعه بود الان هیچکدام فعال نیستند من هم تازگی شروع به فعالیت کردم من هم زمانی امیدی داشتم فعالیت کنم سه سال پیش قسمتی به صورت قرنطینه جدا از مزرعه نگه داشتم در خالی که دامپزشکی تاکید میکرد باید این بخش قرنطینه را هم از بین ببری .گفتم اگر ضرری باشه برای مزرعه خودم و اگر نفعی باشد هم برای خودم . من هیچ تخمی را از بین نمی برم تا پس از تولید ماهی و یک سری تخم ازآنها نگیرم. اگر ماهی ها سالم بود نگه میدارم اگر بد بود یک چاه دیگر بکنید اینها را دفن کنید ولی خوشبختانه الان همین ماهی های قرنطینه شده مزرعه خودمان خدا را شکر امیدی درست کرده است.

هتل ماهی در چشم انداز منطقه

هتل ماهی در چشم انداز منطقه

م: اگر دولت از مزرعه شما و دیگر مزارع حمایت کند امکان بازگشت به حالت سابق هست؟
در سال ۸۷ با کمک مسئولین جهاد کشاورزی شروع کردیم و دلسوزی و همراهی آنها موجب شد تا کارگران ما به ۱۵ نفر برسند.اما امروزه مسئولین جهاد کشاورزی خودشان را عقب نگهداشته اند و نقش مهمی در این خصوص ایفا نمی کند.ضمن آنکه در این سال ها که کار ما با مشکل ویروس و بیماری ماهی ها روبرو گردید از طرف سایر سازمان ها مثل هزینه برق و تأمین اجتماعی هم همچنان مشکلات بیشتری برای ما ایجاد می کند.
م:مقصود شما این است که سازمان های مختلف در این وضعیت با وضع عوارض و مالیات و غیره بر مشکلات شما اضافه می کنند؟
پ: بیشتر این کارهایی که انجام می شود سلیقه ای است قانون دولت نیست و سلیقه ای اعمال می شود ولی این مسولیت دست دولت است و باید دولت جلوی این موضوعات را بگیرد.
م:یعنی مسئولین استانی واستانداری و بقیه سازمان ها هیچ حمایتی از شما نکردند ؟
پ:عملاً هیچ حمایتی نکردندالبته چرا نامه نگاری کردند
م:حمایت عملی؟
پ:هیچ حمایت عملی صورت نگرفت. چند روز پیش دامپزشکی شهرستان یک شماره حسابی از من خواست یک خسارت ده میلیونی برایت رسیده است.آنهم می دهند یا خیر!چه زمانی و چگونه پرداخت می شود؟ مثلا خسارت ۴۲۰ میلیونی بنده که توسط کارشناس تأیید شده است تنها قرار شده ده میلیون پرداخت شود.یعنی افزون بر خسارت و ضرر ، مشکلات روحی وروانی هم متحمل شدم آنهم از ناحیه ای که مقصر دیگران بوده اند ضمن آنکه کارگرانی هم که بیکار شده و همه امید و انگیزه ای که به کارم داشتم را از دست دادم .
البته در ابتدای کار یعنی سال اول میراث فرهنگی آمده همکاری کرده از لحاظ جاده و سرویس بهداشتی جهاد کشاورزی مسئولینی می فرستاد همکاری و هم فکری می کرد از زمانی که ما دچار این مسئله وارادتی شدیم که وضعیت خراب شده کسی رو نمی بینیم اگه هم می بینیم برای پول و عوارض می آیند مثلا تأمین اجتماعی یا اداره برق که هزینه های تازه ای را به ماتحمیل کرده اند.
م:با تشکر از وقتی که در اختیار چشم انداز قرار دادید امیدوارم به زودی با همت شما و همکاری مسئولین برای رفع مشکلات شما چاره ای اندیشیده شود.

با برچسب: , , , , , ,