از ایرستان چه خبر؟ – من و تو ریشه‌های مشترکی داریم

گفتگوی روزنامه‌ء اوستیایی با احسان هوشمند

ماهنامه فرهنگی و سیاسی درفش،  پیش شماره دوم،  صفحات ۵۸ تا ۶۲، فروردین ۱۳۹۵ خورشیدی

مترجم: مدینه سوخیتی

از چپ به راست الزا بوتاتی معاون سردبیر و البرز(البروس)ساتساتی و احسان هوشمند

از چپ به راست الزا بوتاتی معاون سردبیر و البرز(البروس)ساتساتی و احسان هوشمند

 

 

گفتگوی روزنامه راست‌زیناد در کشور روسیه،جمهوری اوستیای شمالی به مرکزیت ولادی‌قفقاز با احسان هوشمند، پژوهشگر مطالعات قومی در ایران. این این گفت‌وگو در تاریخ 21 اکتبر 2015 برابر با چهارشنبه 29 مهرماه 1394 در شهر ولادی‌قفقاز (مرکز جمهوری اوستیای شمالی) و با گستره‌ی توزیع در جمهوری اوستیای شمالی، و به زبان ایرونی یا الانی، منتشر شد ــ که اینک ترجمه‌ی آن تقدیم می‌شود. لازم به ذکر است پس از سفر پژوهشی احسان هوشمند و تنی چند از هنرمندان مستندساز کشور به منطقه‌ی قفقاز و بازدید گروه از مراکز فرهنگی و علمی و پژوهشی و دانشگاهیِ این منطقه و دیدار با شرق‌شناسان و قفقازشناسان و ایران‌شناسانِ روسیه و دیگر کشورهای منطقه‌ی قفقاز و پیگیری اهداف پژوهشی از پیش تعریف‌شده، این مصاحبه توسط معاون سردبیر نشریه، خانم الزا بوتاتی، با حضور آکادمیسین البرز(البروس)ساتساتی صورت گرفته است و به‌دستِ بانو مدینه سوخیتی، استاد زبان فارسی در شهر ولادی‌قفقاز، به فارسی برگردانده شده است.

«من به سن‌پترزبورگ هم سفر کردم. شهر بسیار زیبایی است. جاهای دیدنی و گردشیِ قابل توجهی دارد. اما با این همه زیبایی شاید برای کسی مانند من فقط یک ماه می‌شود که در آن شهر زیبا اطراق کرد ولی در ایرستان و ولادی‌قفقاز حاضرم یک عمر زندگی کنم. به نظر من ایرانی‌های دیگر هم اگر به این سرزمین پا بگذارند همین حس را خواهند داشت. و فکر می‌کنم که آگر ایرستانی‌ها هم تهران، شیراز، اصفهان و سنندج و شهر‌های دیگر ایران را ببینند بی‌درنگ این احساس «در خانه‌ی خود بودن» به آنها دست خواهد داد».

در ماه اکتبر چند نماینده از سرزمین و کشور ایران به منظور سفر کاری و پژوهشی و فرهنگی به ایرستان تشریف آورده بودند: آقای احسان هوشمند پژوهشگر، آقای رضا حامدی‌خواه تهیه‌کننده و کارگردان صاحب‌نام، آقای شهرام نجاریان فیلم‌بردار مشهور . احسان هوشمند، جامعه‌شناس و محقق و روزنامه‌نگار معروفی در ایران هستند. آقای رضا حامدی‌خواه فیلم‌های سینمایی، سریال‌ها و نیز فیلم‌های مستند می‌سازند و تولید می‌کنند. با وجود این‌که برنامه‌ی مهمانان گرامی بسیار فشرده بود و کار‌ها و دیدار‌های متعددی در پیش داشتند باز هم سرپرست گروه جناب آقای احسان هوشمند محبت فرمودند و امکان مصاحبه با خبرنگار روزنامه راست‌زیناد اِلزا بوتاتی را مهیا کردند. وقتی که آقای هوشمند متوجه نام روزنامه ما شدند اشاره کردند که واژه «راست» به زبان فارسی به‌معنای راست و درست است.

مدینه سوختی مترجم مصاحبه به فارسی

مدینه سوختی مترجم مصاحبه به فارسی

احسان هوشمند در ایران به دنیا آمده و زندگی می‌کند. ایشان اصالتاً کرد و کردستانی هستند. ایشان روزنامه‌نگار هستند، جامعه‌شناس و محقق و مردم‌نگار. گذشته از انتشار مطالب‌شان به زبان فارسی برخی آثار ایشان به زبان‌های کردی، ترکی و انگلیسی و عربی هم ترجمه شده است. وی پژوهشگر مطالعات قومی در ایران است.

از دورانی که مدرسه می‌رفتم می‌دانستم که در قفقاز اقوامی زندگی می‌کنند که تبار مشترکی با ایرانیان دارند، اقوامی که زبان‌شان جزو گروه زبان‌های ایرانی است و ما با آنها فرهنگ و ریشه‌های مشترکی داریم

آقای هوشمند لطفاً در مورد هدف مسافرت‌تان بیشتر توضیح بدهید.

از دورانی که مدرسه می‌رفتم می‌دانستم که در قفقاز اقوامی زندگی می‌کنند که ایرانی هستند یا این‌که تبار مشترکی با ایرانیان دارند، اقوامی که زبان‌شان جزو گروه زبان‌های ایرانی است و ما با آنها فرهنگ و ریشه‌های مشترکی داریم. بعدها وقتی که وارد دانشگاه شدم، تحقیقات و بررسی‌های عمیق‌تری را در مورد این موضوع انجام دادم. مسائل و نسبت‌های قومی، فرهنگ مردم، تاریخ، سنت‌ها و سبک زندگی آنها در شناخت بسیار مهم است. در قفقاز، با وجود آن‌که منطقه‌ی چندان بزرگی نیست و جمعیتش بیست و پنج ملیون تا سی میلیون نفر است، حدود هفتاد قوم و گروه زبانی و قومی زندگی می‌کند. برای یک آکادمیسین و پژوهشگر، این منطقه حوزه‌ای است برای کار‌های علمی و تحقیقاتی؛ به ویژه برای یک پژوهشگر علاقه‌مند به ایران. من یک ایرانی هستم و از آن‌جایی که ایرستانی‌ها در اوستیای شمالی به من، به معنای «منِ ایرانی»، بسیار نزدیک‌ترند، می‌خواستم بدانم که آنها چگونه زندگی می‌کنند، تفکرات‌شان چیست، از زندگی چه می‌خواهند، ارزش‌ها و دستاوردهای مادی و معنوی زندگی را با چه معیارها و میزان‌هایی می‌سنجند. می‌خواستم ایرستان را ببینم، فضایش را حس کنم، هوایش را به ریه‌هایم بکشم. اجداد ایرونی‌های آلان‌ها در تاریخ، نام و اثری از خود بر جا گذاشتند. ما تبار و ریشه‌های‌مان یکی است، بسیاری از مردم آلان خود را آریایی می‌دانند، به‌خاطر همین من به‌عنوان یک جامعه‌شناس و محقق ایرانی، به‌ویژه به عنوان یک قوم‌پژوه، می‌خواهم بدانم فرزندان آلان‌ها چه کسانی هستند، با اخلاق و آداب و رسوم‌شان آشنا بشوم.

این را هم اضافه کنم که کمتر کسی، حتا در میان جامعه محققان و دانشگاهیان ایرانی، مگر علاقه‌مندان و قفقازشناسان و ایران‌شناسان می‌داند که در قفقازِ دوردست یک قومیت خویشاوند و هم‌تبار با ایرانیان وجود دارد و ریشه‌های‌مان مشترک است. در این خصوص کتاب و مطلب زیادی نمی‌توان پیدا کرد. در رسانه‌ها نیز درباره‌ی آلان‌ها و ایرونی‌های ولادی‌قفقاز و اوستیا چیزی دیده نمی‌شود. لذا وظیفه خود می‌دانم که خاطرات سفرم را، آن چیزهایی را که دیدم و احساس کردم، برای هم‌وطنانم بازگو نمایم. مشتاقم که ارتباطات میان مردمان ما قوی‌تر شود. مایلم که نمایندگانی از حوزه‌های علمی و فرهنگی و آموزشی ایران و ایرستان (نام اوستیا از زبان مردمانش) ارتباطات و تعامل دائمی داشته باشند. از طرف دیگر، اگر میان دانشگاه و دانشجوهای‌مان هم ارتباطاتی برقرار شود طبیعتاً امکانات و ظرفیت‌های روابط توسعه می‌یابد و بیشتر و بیشتر خواهد شد و این تبادل تجربه برای آنها بسیار مفید خواهد بود. خیلی از جوانان ما از اینترنت خبر دارند که در ایرستان شمالی یک شهرکی به‌نام ایران وجود دارد و این برای‌شان بسیار جالب و جذاب و خوشحال‌کننده است.

این منطقه حوزه‌ای است برای کار‌های علمی و تحقیقاتی؛ به ویژه برای یک پژوهشگر علاقه‌مند به ایران. من یک ایرانی هستم و از آن‌جایی که ایرستانی‌ها در اوستیای شمالی به من، به معنای «منِ ایرانی»، بسیار نزدیک‌ترند، می‌خواستم بدانم که آنها چگونه زندگی می‌کنند، تفکرات‌شان چیست، از زندگی چه می‌خواهند، می‌خواستم ایرستان را ببینم، فضایش را حس کنم، هوایش را به ریه‌هایم بکشم

مسجد ولادی قفقاز

مسجد جامع ولادی قفقاز

می‌شود گفت که شما رسالتی بزرگی را بر عهده گرفتید. آیا از طرف دولت‌تان حمایتی هست؟

رسانه‌ها در تحولات سیاسی و فرهنگی و اجتماعی همیشه نقش مهمی را بازی می‌کنند. مثلاً آن چیزهایی که از چشم مسؤولان بلندپایه به‌دور می‌ماند محققان یا روزنامه‌نگاران و خبرنگاران منعکس می‌کنند. آنها مسائلی را آشکار می‌کنند که برای مردم و دولت حیاتی و بسیار مهم است. ما هم در چارچوب سفر خود قصد داریم با نمایندگان محافل فرهنگی و علمی و دانشگاهی و هم‌چنین با مردم معمولی کوچه و خیابان دیدارهایی داشته باشیم که بعداً به‌وسیله‌ی روزنامه‌ها و رسانه‌های دیگرو نیز در قالب فیلم مستند افکار و نظرات آنها را به مردم ایران برسانیم. ما باید روابط بسیار محدود و کمی را که تا به حال میان ما وجود داشت محکم‌تر کنیم. انصاف نیست که با ملتی و قومی و گروهی ریشه‌های مشترکی داشته باشید و دانسته‌هایت درباره‌ی آنها بسیار کم و محدود باشد. دنیا دائم در حال تحول است، امکانات و توانایی‌ها بیشتر می‌شود، و ما باید این را درک کنیم. لذا می‌کوشیم که از طریق همکاری و تعامل در حوزه‌های عمومی و فرهنگ و آموزش و پرورش و دانشگاه و دانشجو دو ملت به هم نزدیک‌تر شوند.

در این سفر بنده همراه با گروهی حرفه‌ای که مستندسازی تصویری این سفر را بر عهده دارند دیدار و گفتگوی خوب و جدی با دانشجویان دانشکده‌های تاریخ و فیلولوژی و هنر دانشگاه دولتی ایرستان یعنی دانشجویان دانشگاه دولتی ولادی‌قفقاز داشتیم، چند جلسه هم با استادان و کارشناسان و مسؤولان دانشگاه نیز یکی دو میزگرد و سخنرانی، به همراه چند گفت‌وگوی پژوهشی با ایران‌شناسان و قفقازشناسان و آکادمیسین‌ها. دانشجویان علاقه‌مند به ایران و یاد گرفتن زبان فارسی هستند. ما هم مشتاقیم که دانشجویان برای ادامه‌ی تحصیل به ایران بیایند، برای انجام کار‌های علمی و یا برای گردشگری و تفریح. ما باید در این خصوص به آنها کمک کنیم. غیر از دانشجویان برای ما بسیار خوشحال‌کننده بود که حتا فرزندان کم سن و سال، یعنی دانش‌آموزان از شهر کوچک ایران در سرزمین ایرستان، هم درباره‌ی ارتباطات خویشاوندی میان ایران و ایرستون آگاهی و خبر دارند. و این امر بسیار امیدبخش است و توسعه و مستحکم‌سازی ارتباطات ما را نوید می‌دهد. دیداری که از شهرک ایران داشتیم بسیار هیجان‌انگیز بود.

آقای هوشمند گروه‌تان کوچک است و هر کس مسؤولیت‌های خودش را دارد، درست است؟

حوزه‌ی فعالیت من کار‌های علمی و پژوهشی است. کارگردان، یعنی آقای رضا حامدی‌خواه، کارهای مهم دیگری را انجام می‌دهد. او به‌اتفاق فیلم‌بردار، یعنی جناب نجاریان، تصویر و منابع تصویری لازم را جمع‌آوری و ثبت می‌کنند و سپس وقتی که فیلم آماده شد آن را در یکی از شبکه‌های تلویزیون یا هر جای دیگری که مصلحت دانستند پخش می‌کنند. تا امروز کمتر کسی از ایران با چنین کار و هدفی به ایرستان شمالی (جمهوری اوستیای شمالی) سفر داشته است و این سفر و این کار ما را می‌شود گام اول برای تحکیم برادری میان ایرانیان و ایرستانی‌ها ارزیابی نمود. به جز فیلم شخصاً آن مطالبی را که در نتیجه‌ی گفت‌وگوها و مصاحبه‌های پژوهشی یا میزگردها و یا صحبت‌های دوستانه با شخصیت‌های مختلف حوزه‌ی علم و فرهنگ و دانشمندان و مردم عادی ایرستون جمع‌آوری کردم در رسانه‌های ایرانی چاپ می‌کنم. بعد از قدم اول قاعدتاً قدم دوم هم لازم است و ما انتظار داریم که در ایرستان هم اقدامات مشابهی اتخاذ شود. همین‌جا باید تشکر ویژه‌ی خودم را از آکادمیسین آقای البروس (البرز) ساتساتی بیان کنم ــ متخصص شرق‌شناسی، استادان دانشگاه آقای نودار نوگایتی و اصلان بیازیرتی، مترجم‌ها مدینه سوخیتی و دیانا سیوکاتی که در این سفر مطالعاتی نهایت همکاری و محبت را نثار گروه پژوهشی ـ مستندساز ما نمودند.

دانشجویان علاقه‌مند به ایران و یاد گرفتن زبان فارسی هستند. ما هم مشتاقیم که دانشجویان برای ادامه‌ی تحصیل به ایران بیایند. برای ما بسیار خوشحال‌کننده بود که حتا فرزندان کم سن و سال، یعنی دانش‌آموزان از شهر کوچک «ایران» در سرزمین ایرستان، هم درباره‌ی ارتباطات خویشاوندی میان ایران و ایرستون آگاهی و خبر دارند.و این، بسیار امیدبخش است و توسعه و مستحکم‌سازی ارتباطات ما را نوید می‌دهد

آقای هوشمند مردم ما، رسانه‌های ما، از جمله روزنامه‌ی راست‌زیناد خیلی پیگیر مسائل و تحولات پیرامون ایران هستند. ما سفر سفیر جمهوری اسلامی ایران، جناب آقای مهدی سنایی، به ایرستان شمالی و افتتاح مرکز فرهنگ ایرانی در دانشگاه دولتی را فوری بازتاب دادیم و ایستادگی و مقاومت ستودنی شما در مقابل تحریم‌های اقتصادی امریکا برای ما الگوی الهام‌بخشی است.

من متعقدم که آینده‌ی روابط فرهنگی و سیاسی را باید از طریق گفت‌وگو ساخت. من امیدوارم که سیاست‌مداران هم از این ابزار و وسیله، یعنی گفت‌وگو، استفاده کنند و به‌جای خشونت و خصومت، انسان‌دوستی و کرامت انسان‌ها را در دستور کار قرار دهند. چون تصمیم‌هایی که سیاست‌مداران اتخاذ می‌کنند بر روی سرنوشت میلیون‌ها نفر اثر می‌گذارد. در طول ده‌ها سال برخی دولت‌مردان امریکا نسبت به مردم کشور من تحریم‌هایی را اعمال کرده و بخش بزرگی از ملت ما بر اثر تحریم‌ها مرارت‌ها و سختی‌های متعددی را متحمل می‌شوند. ولی این به معنای آن نیست که کشورم نتوانسته در حوزه‌ی فرهنگ و دانش پیش رود. ایران در رشته‌های علمی و فنی و پزشکی و اجتماعی و غیره پیشرفت‌های بزرگ و دست‌آورد‌های زیادی دارد. شاید برای شما باورکردنی نباشد که امروز در ایران 64 درصد دانشجویان ایرانی دختر هستند و 36 درصد پسر. کمتر کشوری در منطقه‌ی خاورمیانه را می‌شود با چنین شاخص‌هایی پیدا کرد. و این واقعیت، راه‌ها و امکانات جدیدی را پیش دولت می‌گشاید برای رسیدن به دست‌آورد‌ها و فرصت‌های جدید.

اگر بخواهیم در مورد امنیت صحبت کنیم باید تأکید شود که ایران یکی از امن‌ترین کشورهای خاورمیانه و منطقه است. در حال حاضر ما شاهد به‌وجود آمدن گروه‌های تروریستی و افراطی هستیم. و ما از این‌گونه پدیده‌ها به شکلی مطمئنی در امانیم. یک نکته‌ی مهم دیگر: ایران از نظر توریستی کشور خیلی ارزانی است. یعنی برای مسافرت و تفریح و گردش در ایران هزینه‌ی خیلی زیادی لازم نیست. شاید مخارج زندگی یک ماهه‌ی این‌جا گران‌تر و بیشتر از هزینه‌های همین یک ماه اقامت در ایران باشد.

بعد از بازگشت به ایران حتما تلاش خواهیم کرد تا با رایزنی با مسؤولان مربوطه و نیز نهادهای علمی و فرهنگی و تحقیقاتی هیأتی علمی و فرهنگی از ایرستان شمالی به تهران دعوت شود. تلاش خواهیم کرد که از این رهگذر روابط بین ایران و ایرستان را محکم کنیم.

بسیار ممنون هستم آقای هوشمند. از این‌که وقت پیدا کردید برای این گفت‌وگو بی‌نهایت سپاسگزارم. اهداف قشنگی را پیش راه‌تان گذاشتید. رسالت شما کار مشترک ماست. و انشاالله که به‌طور موفق انجام شود. برای شما آرزوی موفقیت می‌کنم.

بسیار ممنونم

با برچسب: , , , , , , ,