مرهم فرهنگ بر تن زخمی عراق، گفت‌و‌گوی با فریاد رواندوزی وزیر فرهنگ عراق

مرهم فرهنگ بر تن زخمی عراق
گفتگوی احسان هوشمند با فریاد رواندوزی وزیر فرهنگ عراق
روزنامه ایران، شماره ۵۸۷۲، صفحه ۱۸، شنبه ۲ اسفند ۱۳۹۳
Faryad_Roandazi

فریاد رواندوزی وزیر فرهنگ عراق عکس: کاروان بلباس

گفت‌و‌گو بافریاد محمد حسن مشهور به فریاد رواندوزی نه در محل وزارت فرهنگ عراق، محل کار او، بلکه در منطقه امن قادسیه بغداد و در منزل مسکونی ایشان صورت گرفت. در این دیدار که دکتر عبدالله مشاور رئیس جمهوری عراق نیز حضور داشت در خصوص وضعیت فرهنگ و هنر در عراق امروز گفت‌و‌گو شد. در این گفت‌و‌گو تلاش شد تا روند فعالیت‌های فرهنگی در عراق بررسی شود و در اختیار مخاطب ایرانی قرار گیرد. رواندوزی از اعضای بلندپایه اتحادیه میهنی کردستان عراق است و پیش از انتصاب به سمت وزارت فرهنگ عراق، سردبیری روزنامه «کردستان نوی» را نیز بر‌عهده داشت. به دلیل آشنایی آقای رواندوزی با زبان فارسی این گفت‌و‌گو به زبان فارسی صورت گرفت.

جناب رواندوزی با سپاس از وقتی که برای این گفت‌و‌گو اختصاص دادید. مصاحبه در خصوص مسائل فرهنگی و حوزه مسئولیت شما و وضعیت فعالیت‌های فرهنگی و هنری در عراق است، وزارت فرهنگ در عراق به طور مشخص چه وظیفه‌ای دارد؟
وزارت فرهنگ در عراق وظایف بسیاری بر عهده دارد. شمار نهادها و سازمان‌های تابع این وزارتخانه 13 نهاد است و ما در خصوص همه مسائل فرهنگی کانون‌هایی را در وزارت فرهنگ داریم از جمله؛ سینما، تئاتر، مطبوعات، انتشار کتاب، موسیقی، هنرهای تجسمی و موارد دیگر. ما همچنین یک بخش ویژه برای روابط فرهنگی داریم.
آیا ناامنی حاصل از حمله داعش بر فعالیت‌های فرهنگی و هنری تأثیر نداشته است؟
در حقیت بنده پس از حدود 8 سال در عراق وزیر فرهنگ شده‌ام…
یعنی پس از 8 سال شما نخستین وزیر فرهنگ عراق هستید؟
پیش از بنده کسی که وظایف وزارت دفاع را انجام می‌داد در کنارش وزیرفرهنگ هم بود.
چه کسی بود؟
آقای سعدون دنیمی، ایشان در اصل وزیر فرهنگ بودند اما به صورت وکالت همزمان وزیر دفاع هم بودند.
یعنی توسط آقای نوری مالکی کفالت وزارت دفاع هم به ایشان سپرده شده بود.
بله؛ ایشان به صورت وکالت در آن منصب فعالیت می‌کردند و به طور کامل وظایف فرهنگی را فراموش کرده بودند. پیش از این 4 سال، 4 سال پیش‌تر از آن یعنی 8 سال قبل نیز ما وزیر فرهنگ نداشتیم، یعنی سال نخست ما یک وزیر داشتیم بعد به دلیل دست داشتن در ترورها، او از کار برکنار شد و فرار کرد.
منظورتان آقای اسعد هاشمی بود؟
بله آقای اسعد هاشمی.
با طارق هاشمی نسبتی داشت؟
فکر می‌کنم نسبت داشت، به این دلیل و دلایل دیگر، در 8 سال اخیر هیچ کاری برای وزارت فرهنگ انجام نشده است. در حقیقت ما هنرمندان بسیاری در عراق داریم در حوزه‌های مختلف از جمله موسیقیدانان بزرگ که در وضعیت بلاتکلیفی هستند.
لطفاً چند نفر از موسیقیدانان بزرگ عراق را معرفی کنید؟
ما نیروهای بسیار داریم و گروه‌های مختلف در صحنه‌های موسیقی حضور دارند نه تنها موسیقی سنتی، بلکه از انواع موسیقی در اینجا حضور دارند و فعالیت می‌کنند.
برای موسیقی زنان محدودیتی دارید؟
خیر.
یعنی زن‌ها می‌توانند اجرای موسیقی داشته باشند؟
بله، زن‌ها هم می‌توانند موسیقی اجرا کنند و در تئاتر و سایر عرصه‌های فرهنگی فعالیت داشته باشند.
بازگردیم به این موضوع که در این 8 سال اتفاق خاصی نیفتاده است، چون 4 سال وزیر وجود نداشته و 4 سال نیز وزیر فرهنگ به نیابت، کار وزارت دفاع را هم انجام داده است و نخستین وزیر هم متهم شده. هنگامی که شما کار را آغاز کردید آیا سایه جنگ بر هنر در عراق خود را نشان نداد؟
سایه جنگ، سایه دوره صدام حسین و حالا سایه بحران پولی بر عراق افتاده که خود مشکل بزرگی بر فرهنگ وارد می‌کند. این مسائل نه تنها در فرهنگ بلکه در سایر حوزه‌ها هم تأثیرگذار بوده است؛ اما مسأله فرهنگ حوزه‌ای است که تنها با پول پیش خواهد رفت اگر پول نداشته باشیم نمی‌توان کار فرهنگی انجام داد این مسأله بسیار مشکل ساز شده و آثار منفی بر فرهنگ گذاشته است.
آیا اکنون فیلمسازان عراقی داریم که در این وضعیت ناامن بتوانند در گوشه و کنار عراق از کردستان گرفته تا بصره، به ساخت فیلم اشتغال داشته باشند؟
به طور عمومی ما در عراق صنعت سینمای موفقی نداریم، صنعت سینما در عراق بسیار ضعیف است.
در دوره صدام نیز همین گونه بود؟
تقریباً در طول تاریخ عراق صنعت سینما بسیار ضعیف بوده است یعنی اگر با حوزه‌های دیگر مقایسه کنید می‌بینید که سینما در اینجا به گونه‌ای نبوده که بتوان به آن اشاره کرد.
فیلم‌های خارجی چطور؟ در حوزه دوبله به زبان عربی، آیا صنعت سینمای عراق فعالیتی دارد؟
خیر، چون در حقیقت در سال 1980 بعد از جنگ عراق با ایران، تقریباً صحنه سینما به طور کامل مغفول مانده است.
چرا؟
چون ما اکنون فاقد خانه سینما هستیم. اکنون فقط در اقلیم کردستان نشانه‌هایی از حیات سینما می‌توان یافت که آن هم تقریباً در ابتدای راه است.
یعنی در بصره، ناصریه و جنوب عراق و استان‌های دیگر هم سینما وجود ندارد؟
سالن‌های سینما، همان سالن‌های قبلی هستند.
فعال هستند؟
خیر، در بغداد تقریباً فعال نیستند. یک یا دو سینما وجود دارد اما تقریباً غیر فعال هستند و کیفیت پایینی هم دارند.
چه فیلم‌هایی را پخش می‌کنند؟
فیلم‌های خارجی.
در حوزه تئاتر وضعیت چگونه است؟
وضعیت در تئاتر بهتر است، چون در حقیقت ما بازیگران بسیار بزرگ و ناموری داریم و وضعیت این حوزه خوب است. نه تنها در گروه‌های تئاتری در خود عراق، بلکه به خارج و حتی به تهران رفتند و اجرا داشتند.
تئاتر بیشتر در چه شهر و استان‌هایی رونق دارد؟
تئاتر دربغداد، بصره و سلیمانیه؛ در این سه شهر عراق تئاتر بسیار فعال بوده است.
آیا ناامنی تئاتر را تهدید نمی‌کند و تاکنون اقدامی علیه آنها صورت نگرفته است؟
در بصره و سلیمانیه و تقریباً بغداد وضعیت امنیتی بهتر است. در بصره شاید مقداری مشکلات وجود داشته باشد اما در کردستان هیچ مشکلی وجود ندارد. و در بغداد هم با وجود مشکل، تئاتر روی صحنه می‌رود.
آیا تاکنون برای تئاتر اتفاقی رخ داده است…
خیر.
در خصوص کتاب و انتشارات وضعیت به چه صورت است؟
وضعیت کتاب خوب است.
ترجمه یا تألیف کتاب؟
تولید و ترجمه. ترجمه ما از زبان فارسی به عربی بسیار اندک است چون روشنفکران در اینجا زبان فارسی را بلد نیستند.
از چه زبان‌هایی بیشتر کتاب ترجمه می‌شود؟
از زبان‌های انگلیسی، فرانسه و مقداری اسپانیایی.
شعرای عراق چطور؟ در گذشته عراق ادبا و شعرای ناموری داشته است، آیا اکنون فعالیت این حوزه با رکود مواجه نیست؟
برخی از شعرا هنوز هم در عراق هستند. بعضی نیز در کشورهای عربی و اروپایی پناهنده هستند. شعرا و ادبا فعالیت زیادی دارند.
آیا شما از آنها حمایت می‌کنید؟
بنده فقط حدود سه ماه است این پست را تحویل گرفته‌ام. شعرای مهاجر عراقی نیز بسیار کم به عراق بازگشته‌اند.
آیا وضعیت روزنامه‌ها، مطبوعات و رادیو وتلویزیون هم به شما مرتبط است؟ رادیو و تلویزیون زیر نظر شما است؟
رادیو و تلویزیون خیر. ما مطبوعات دولتی و غیر دولتی داریم.
چنانچه یک نشریه غیر دولتی تخلفی انجام دهد یا مثلاً دروغی را درباره رئیس جمهوری یا نخست‌وزیر یا سایر مسئولان منتشر کند آیا وزارت شما با آنها برخورد خواهد کرد؟
خیر.
چه ارگانی با آنها برخورد می‌کند؟
ما یک مدیریت دیگر برای این کار داریم ولی بخش مطبوعات ما در وزارتخانه هم می‌تواند چنین کاری را انجام دهد. در حقیقت دادگاه‌های سنتی این کار را انجام می‌دادند.
یعنی دادگاه مطبوعاتی وجود نداشت…
بله، ولی اکنون پس از سقوط صدام دادگاه مطبوعات و قانون خاصی این موارد را پیگیری می‌کند.
آیا داعش یا گروه‌های دیگر به صورت هدفمند و با برنامه، روزنامه‌نگاران را هدف قرار می‌دهند؟
البته، نخستین دشمن سرسخت داعش روزنامه‌نگاران هستند.
و داعش تاکنون علیه آنها کاری انجام داده است؟
بله، تقریباً در چند حادثه در موصل و جاهای دیگر تعدادی از روزنامه نگاران توسط داعش کشته شده‌اند.
آیا روزنامه‌نگاران، اهالی تئاتر و موسیقی برای دفاع از حقوق خود مجمع و انجمن صنفی دارند؟
بله.
به چه صورت انتخاب می‌شوند؟ دولتی هستند یا صنفی؟
خیر در اینجا انجمن‌ها دولتی نیستند، انجمن‌ها تقریباً آزاد هستند و با انتخابات آزاد افراد خود را بر می‌گزینند.
آیا این انجمن‌ها می‌توانند دعوت به اعتراض، تحصن و اعتصاب و تشکیل جلسه‌های اعتراضی انجام دهند؟
البته، آنها آزاد هستند.
محدودیتی در این زمینه ندارند.
هیچ محدودیتی ندارند.
آیا شما تلاش کرده‌اید یا برنامه‌ای دارید که از ظرفیت فرهنگی هنری سایر کشورهای دنیا برای بالا بردن توان سینما، تئاتر و سایر هنرهای عراق استفاده کنید؟ به طور مثال ارتباطات فرهنگی با برخی از کشورهای اروپایی یا ایران و سایر نقاط دنیا…
تقریباً بنده نخستین وزیر عراق پس از صدام هستم که در این صحنه کار می‌کنم. خود بنده روزنامه‌نگار هستم و در حقیقت می‌خواهم که نه تنها در یک صحنه، بلکه در صحنه‌های مختلف کاری انجام دهم تا وزارت فرهنگ عراق همچون سایر کشورها که حامی فرهنگ هستند، باشد.
آیا شما برای تشویق نویسندگان یا کسانی که در سطح عراق برجسته و نخبه هستند برنامه‌ای دارید؟
بله! برنامه استرتژیک ۴ ساله را به نخست‌وزیر ارائه کرده‌ام و منتظرم این برنامه استراتژیک 4ساله در آینده اجرایی شود. در صورت اجرای آن نه تنها نخبگان بلکه حتی برای روشنفکران جوان ما کاری انجام می‌شود که آنها به این حرکت تداوم می‌دهند.
شما در این برنامه از ظرفیت سینمایی کشورهای همسایه مثل ایران که با عراق رابطه خوبی دارد و دارای صنعت سینمای جهانی است استفاده می‌کنید؟
بنده ماه آینده میزبان آقای جنتی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران خواهم بود. در خصوص روابط فرهنگی میان ایران و عراق تمام تلاش خود را انجام می‌دهیم تا با همکاری سفارت ایران یک مرحله جدید در این زمینه‌ها آغاز شود. امیدوارم که بتوانیم از تجارب، تاریخ و ظرفیت فرهنگی ایران استفاده کنیم و روابط فرهنگی میان ایران و عراق برجسته شود.
شما به عنوان وزیر فرهنگ عراق بخوبی به زبان فارسی سخن می‌گویید؛ چگونه این زبان را آموختید؟ گویا با فرهنگ ایران نیز آشنا هستید.
البته فارسی بنده چندان هم خوب نیست. بنده یک سال و نیم در سقز بودم اگر چه سقز یک شهر کردنشین است. ۲۵ سال پیش در سال ۱۹۸۸ و ۱۹۸۹ [حدود ۱۳۶۷ و ۱۳۶۸ شمسی] در این شهر بودم و تلاش کردم فارسی را یاد بگیرم.

با برچسب: ,